Sýningin lætur ekki mikið yfir sér á gangi Kringlunnar en skilaboðin eru mikilvæg og eiga erindi til okkar allra.

Mánudaginn 23. apríl n.k. opnaði ég á göngum Kringlunnar ljósmyndasýninguna “Grafið og gleymt?” Umfjöllunarefni sýningarinnar er sú óraunhæfa notkun okkar á einnota hlutum og framleiðsla á sorpi sem hvert og eitt okkar stendur fyrir á hverjum einasta degi. Sýningin samanstendur af þremur myndum sem ætlað er að setja það sem við setjum í ruslatunnuna hjá okkur í samhengi við það gríðarlega magn af rusli sem urðað er á hverjum einasta degi í jörð. Hver einasti þegn þessa lands hendir um það bil 170 til 200 kg af rusli á hverju ári og allt of stór hluti af því er urðaður í jörð vegna þess að við flokkum ekki það sem frá okkur fer.

Sýningin “Grafið og gleymt?” er hluti af verkefni mínu í ljósmyndanámi við Tækniskólann og langþráð verkefni um efni mér hjartfólgið. Sýningin er haldin í góðri samvinnu við og með dyggum stuðningi Sorpu og Kringlunnar auk aðstoðar frá samtökunum Grænn apríl. Allir þessir aðilar eiga þakkir skildar fyrir sitt framlag og heiður fyrir vinnu sína í þágu umhverfismála.

“Grafið og gleymt?” er önnur sýning mín og stendur frá 24. apríl til 7. maí. Hún er að sjálfsögðu opin öllum á gangi Kringlunnar á annarri hæð.

Hugmyndin

Hugmyndin kviknaði í kjölfar verkefnis sem ég vann á fyrri önn námsins í tengslum við sjálfbærni. Málefni tengd sjálfbærni og umhverfisvernd eru mér, og hafa lengi verið, afar hugleikin og í umræddu verkefni fjallaði ég um umbúðanotkun okkar og þá sóun sem felst í því sem við hendum í ruslið á hverjum degi. Til að sýna fram á magnið safnaði ég saman því sorpi sem til féll hjá minni þriggja manna fjölskyldu á einni viku og tók af því mynd. Verkefnið heppnaðist ágætlega og vakti mig og marga aðra sem það sáu til umhugsunar um það sem við hendum og hvað við getum gert til að minnka það. En mér fannst verkefninu í raun aldrei vera lokið. Í fyrsta lagi var það vegna þess að myndin sýndi í raun ekki allt sem til féll því að ég sleppti bæði öllu lífrænu og sumu af því sem ég var að safna og senda í endurvinnslu eins og flöskum og pappír. Í öðru lagi vegna þess að framhaldið vantaði. Ég sýndi bara magnið en ekki hvert það fór eftir að ég setti það í tunnuna hjá mér. Í þriðja lagi þá var verkið aldrei sýnt neins staðar þar sem fólk sá til og skilaði þar af leiðandi ekki tilætluðum árangri.

Það varð því úr að ég ákvað að fara lengra með þessa hugmynd í þessu verkefni og reyna eftir bestu getu að bæta úr þeim vanköntum sem nefndir voru hér að framan. Ég vildi sýna allt sorp frá hinni stöðluðu fjögra manna fjölskyldu í eina viku, setja það svo í samband við lengra tímabil eins og viku og ár, fylgja því eftir frá tunnu í jörð og sýna myndirnar svo þar sem fólk sér til.

Nokkrar staðreyndir

Hver einasti Íslendingur hendir að jafnaði um það bil 170-200 kg af sorpi á hverju einasta ári. Fyrir fjögra manna fjölskyldu gerir þetta um það bil 680-800 kg á ári. Í einum bagga sem kemur út af böggunarfæribandinu í flokkunarmiðstöð Sorpu eru einmitt um það bil 700-800 kg sem pressað er undir miklum þrýstingi. Að jafnaði eru meira en 300 tonn af óflokkuðu heimilissorpi unnin í flokkunarstöð Sorpu á Gufunesi á hverjum einasta degi og stærsti hluti þess fer í urðun. Rétt er að taka fram hér mitt í allri bölsýninni um það hvernig við erum að drukkna í eigin úrgangi að stigin hafa verið skref í rétta átt. Pappír, plast, járn og ál er endurunnið og æ fleiri eru farnir að flokka sitt sorp. Það sem er svo urðað fer heldur ekki alveg til spillis þar sem borað er ofan í ruslið að um það bil 2-3 árum liðnum og tappað af því metangasi sem æ algengara er að notað sé sem eldsneyti á bíla. Auk þess sem notkun þess sparar jarðefnaeldsneyti þá er metangas um það bil 22 sinnum skaðlegri gróðurhúsalofttegund en koldíoxíð þannig að það eitt og sér að hemja uppgufun metans og brenna því í bílvélum í staðinn takmarkar skaðsemi urðunar. En betur má ef duga skal og við sem neitendur getum gert miklu meira til að takmarka það sorp sem til fellur. Það fyrsta sem við getum gert er að nota minna rusl til að byrja með. Þurfum við alltaf að fá poka undir allt í verslunum? Getum við valið vörurnar sem eru í minni umbúðum og endurvinnanlegum umbúðum frekar en þær sem eru í miklum og óendurvinnanlegum umbúðum? Getum við nýtt hluti betur í stað þess að henda þeim og kaupa nýja? Nota álpappírinn oftar en einu sinni, endurnýta poka og svo framvegis. Sama á við um stærri hluti eins og t.d. fartölvuna. Fæstir vita að til að búa til eina fartölvu þarf að henda 150 kg af úrgangi frá framleiðslu hennar, sölu og dreifingu.  Raunar er það þannig að í hvert einasta skipti sem við kaupum eitthvað ættum við að leiða hugann að því að til að búa vöruna til þá varð til sorp og líklega einhver mengun á lofti, láði og/eða legi, það var notuð orka til að búa vöruna til og eldsneyti til að koma henni á markað svo að eitthvað sé nefnt sem hefur áhrif á umhverfið. Hver einasta vara sem við kaupum hefur áhrif á umhverfið á einn eða annan hátt.

Ein vika af ruslanotkun fjögra manna fjölskyldu.